فرخی یزدی؛ روزنامه‌نگاری که با آمپول هوا کشته شد

فرخی یزدی؛ روزنامه‌نگاری که با آمپول هوا کشته شد ...
parseed.ir 17/10/1939 تاریخ

کلیدواژه ها:#Parseed.ir، #آزادی، #استبداد، #اسفند، #اعتراض، #افکار، #اقلیت، #انگلیسی، #ایران، #بختیاری، #برلین، #بغداد، #بهمن، #بیمارستان، #تاریخ، #تهران، #تومان، #تیمورتاش، #جمشید، #جنگ_جهانی_اول، #جهانی، #حکومت، #دربار، #دودمان، #دیوان، #رشت، #زندان_قصر، #ستاره_شرق، #سردار_اسعد، #سلطنت، #سلولی، #سوزن، #طلوع، #طنز، #عبدالحسین_تیمورتاش، #قشقایی، #قیام، #مالاریا، #مجلس، #مدرسه، #مردم، #مسکو، #مسیحیان، #ملت، #میانه، #میرزا، #میرزا_محمد_فرخی_یزدی، #نخ، #نمایندگان، #نمایندگان_مجلس، #نوروز، #هجری، #وثوق‌الدوله، #وزیر، #وزیر_داخله، #پزشک، #پهلوی، #پیکار، #کربلا، #کرسی، #کیخسرو، #یزد، #یزدی

به بهانه هفتادو پنجمین سال‌مرگ فرخی یزدی؛
روزنامه‌نگاری که با آمپول هوا کشته شد
میرزا محمد فرخی یزدی ، از شاعران توانا و روزنامه‌نگاران مشهور عصر مشروطه بود که در سال ۱۲۶۷ هجری شمسی در یزد به دنیا آمد و تحصیلات خود را در مدرسه مرسلین که میسیونرهای انگلیسی آن را اداره می‌کردند گذراند. فرخی یزدی که بارها به دلیل سرودن شعرهای اعتراضی و آزادی‌خواهانه به زندان افتاد ، سرانجام ۲۴ مهر ۱۳۱۸ با آمپول هوا کشته شد.
مجله مهر- حسن اجرایی: روحیه معترض و آزادی‌خواه فرخی یزدی از همان نوجوانی مشهود بود؛ چنان‌که در ۱۵ سالگی شعری درباره مدیران مدرسه مرسلین سرود و تبلیغات گسترده مذهبی مسیحیان در یزد را مورد انتقاد قرار داد و همین شعر ، مقدمه‌ای برای اخراج او مدرسه شد:
سخت بسته با ما چرخ ، عهد سست‌پیمانی/ داده او به هر پستی ، دستگاه سلطانی
دین ز دست مردم برد فکرهای شیطانی/ جمله طفل خود بردند در سرای نصرانی
ای دریغ از این مذهب ، وای از این مسلمانی
دوختن لب‌ها با نخ و سوزن
فرخی سپس به کارگری پرداخت و در همان جوانی اشعار سیاسی و اجتماعی می‌سرود. در نوروز ۱۲۸۹ در حالی که « ضیغم‌الدوله قشقایی » حاکم یزد بود و شاعران همگی تلاش می‌کردند در مدح و ثنای او ابیاتی بسرایند و به حاکم تقدیم کنند ، فرخی شعری سرود که ضیغم‌الدوله را به خشم آورد:
ضیغم‌الدوله چو قانون‌شکنی پیشه نمود/ از همان پیشه خود ریشه خود تیشه نمود
خون یک ملت غارت‌زده در شیشه نمود/ نی ز وجدان خجل و نی ز حق اندیشه نمود
خود تو می‌دانی نیم از شاعران چاپلوس/ کز برای سیم بنمایم کسی را پای‌بوس
لیک گویم گر به قانون مجری قانون شوی/ بهمن و کیخسرو و جمشید و افریدون شوی
سرودن همین شعر کافی بود تا حاکم یزد دستور دهد لب‌های او را با نخ و سوزن بدوزند و زندانی‌اش کنند. این کار بی‌رحمانه ضیغم‌الدوله چنان بازتابی در میان مردم داشت که نمایندگان مجلس شورای ملی دست به اعتراض زدند و وزیر داخله را مورد انتقاد و استیضاح قرار دادند؛ اما پاسخ وزیر چیزی نبود جز انکار آن‌چه روی داد.
فرخی که اینک در سراسر ایران نامدار شده بود و مرد مبارزه با استعمار و استبداد شناخته می‌شد ، تنها ۲ ماه در زندان ماند و پیش از آنکه فرار کند ، این دو بیت را بر دیوار زندان نوشت:
من و ضیغم‌الدوله و ملک ری/ به زندان بگردد اگر عمر طی
بر آرم ز آن بختیاری دمار/ به آزادی ار شد مرا بخت یار
شاعر آزادی‌خواهی که روزنامه‌نگار شد
فرخی سپس به تهران رفت و اشعار خود را که عموما در وصف آزادی و در اعتراض به استبداد بود ، در روزنامه‌ها و مجلات منتشر می‌کرد. با آغاز جنگ جهانی اول به بغداد و کربلا رفت ، سپس به ایران بازگشت و در دوران نخست‌وزیری وثوق‌الدوله با قرارداد ۱۹۱۹ مخالفت کرد و به همین دلیل به زندان افتاد. اما با کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ که چهره ایران را تغییر داد و دودمان پهلوی را حاکم کرد ، دوره‌ای جدید از زندگی او آغاز شد.
فرخی یزدی در سال ۱۳۰۰ شمسی به انتشار روزنامه توفان پرداخت. این روزنامه به دلیل زبان کوبنده و اعتراضی نسبت به ظلم حاکم در کشور و شجاعت در بیان ستم‌های رژیم پهلوی ، ۱۵ بار توقیف شد و فرخی هر بار تا آغاز به کار دوباره آن ، اشعار آزادی‌خواهانه خود را در روزنامه‌های دیگر از جمله پیکار ، قیام ، طلیعه آیینه افکار و همچنین ستاره شرق منتشر می‌کرد.
فرخی؛ عضو جناح اقلیت ۲ نفره
شاعر مشروطه‌خواه در سال ۱۳۰۷ ، نماینده مردم یزد در دوره هفتم مجلس شورای ملی شد و در میان خیل نمایندگان گماشته حکومت پهلوی ، تنها بود. تنها فرخی یزدی نماینده یزد و رضا طلوع نماینده رشت بودند که عضو جناح اقلیت بودند و در مجلس ، کاری جز تملق رضاشاه پیشه کرده بودند. به همین سبب فرخی یزدی همواره فحش و ناسزا و تهدید دیگر نمایندگان را تحمل می‌کرد. اما باز هم دست از ایستادن در برابر رضاشاه برنداشت. کار اما محدود به تهدید و ناسزا نشد و سرانجام در میانه یکی از نطق‌هایش در مجلس ، مورد حمله یکی از وکلا قرار گرفت و با بینی و صورت خونین از تریبون پایین کشیده شد.
فرخی پس این اتفاق در مجلس تحصن کرد و اولین بست‌نشینی در تاریخ مجلس شورای ایران را رقم زد. پس از آن هم مخفیانه از تهران فرار کرد و به مسکو رفت. یکی از اشعار او به روشنی وضع آن زمان مجلس شورای ملی را نشان می‌دهد:
آن‌که از آرا خریدن مسند عالی بگیرد/ مملکت را می‌فروشد حق دلالی بگیرد
یک ولایت را به غارت می‌دهد با این جسارت/ تحفه از حاکم ستاند رشوه از والی بگیرد
از خیانت کور سازد چشم مملکت را/ چشم آن دارد ز ملت مزد کحالی بگیرد
روی کرسی وکالت آن‌که زد حرف از کسالت/ اجرت خمیازه خواهد حق بی‌حالی بگیرد
از تهی‌مغزی نماید کیسه بیگانه را پر/ تا به کف بهر گدایی کاسه خالی بگیرد
بازگشت به ایران با خیال خوش
فرخی یزدی پس از مسکو رهسپار برلین شد و در آنجا پس از ملاقاتی با عبدالحسین تیمورتاش وزیر دربار رضا پهلوی ، تصمیم گرفت به ایران بازگردد اما اوضاع چنان که او گمان می‌کرد نبود و بلافاصله پس از ورود به ایران تحت نظر شهربانی قرار گرفت و در خانه‌ای محصور شد. ابتدا با شکایت یک کاغذفروش که مقداری پول از او طلب داشت و سپس به اتهام « اسائه ادب به مقام سلطنت » به زندان قصر انداخته شد.

سلولی در زندان قصر که فرخی یزدی در آن زندانی بود
فرخی در زندان هم دست از سرودن شعر و خواندن آن برای زندانیان برنداشت و به همین دلیل سخت زیر فشار زندانبانان بود. سرانجام فردی که گرچه درس پزشکی نخوانده بود اما به دلیل چند سال اشتغال در یک بیمارستان ، « پزشک احمدی » خوانده می‌شد ، شاعر آزادی را با آمپول هوا کشت. فرخی یزدی ۲۴ مهر ۱۳۱۸ کشته و در مکانی نامعلوم دفن شد اما برخی منابع احتمال دفن او در گورستان مسگرآباد را خالی از حقیقت ندانسته‌اند.
طنز روزگار آن‌که احمدی علاوه بر فرخی ، تیمورتاش وزیر دربار ، سردار اسعد بختیاری و برادرش ، و همچنین دکتر تقی ارانی را هم با آمپول‌های مختلف کشت. دستمزد احمدی برای کشتن مردم عادی ۱۰ تومان ، و برای کشتن کسانی همچون فرخی و تیمورتاش ، ۱۰۰ تومان بود.
اسناد رسمی دولتی دلیل مرگ فرخی را ابتلا به مالاریا و نفریت ذکر کرده بودند ، اما ۳۰ بهمن ۱۳۲۲ دیوان عالی جنایی ، پزشک احمدی را قاتل عمدی فرخی یزدی و سردار اسعد شناخت و او را محکوم به اعدام کرد.

------
...

ادامه در منبع لینک »

موارد مشابه بر اساس تراکم کلیدواژه
سعودی هاو تلاش برای احیای آبروی از‌دست رفته ...
irinn.ir ۱۳۹۳/۰۹/۰۲ سیاست
این روزها سیاستمداران ریاض دست به ابتکار عمل و اقدامات جدیدی می‌زنند که هدف اصلی آن را باید احیای هژمونی منطقه‌ای این کشور عنوان کرد. این تحرکات در س...ادامه مطلب»

امضای فرمان مشروطه توسط مظفرالدین شاه ...
parseed.ir 05/08/1906 تاریخ
جنبش مشروطه، جنبش مشروطه‌خواهی یا جنبش مشروطیت، مجموعه کوشش‌ها و رویدادهایی در نظر و عمل است که برای مشروط کردن قدرتِ حاکمیت، تاسیسِ آزادی و حکومتِ قا...ادامه مطلب»

جدا شدن بحرین از ایران...
1host2u.com ۱۳۵۰/۰۵/۲۳ تاریخ
جدا شدن بحرین از ایران پس از گذشت سال‌ها اشغالگری آل‌خلیفه و بریتانیا، در روز ۲۲ مرداد ۱۳۵۰ در زمان حکومت محمدرضا شاه پهلوی و با چشم‌پوشی وی از حاکمیت...ادامه مطلب»

نسل‌کشی ارمنی‌ها توسط امپراتوری عثمانی ...
parseed.ir 24/04/1915 تاریخ
نسل‌کشی ارمنی‌ها (به ارمنی:Հայոց Ցեղասպանություն، به ترکی استانبولی:Ermeni Soykırımı) که گاهی با عناوین دیگری چون هولوکاست ارامنه، کشتار ارامنه و نیز ...ادامه مطلب»

سالمرگ رئیس‌الوزرای ایران/ حسن پیرنیا درگذشت...
farsnews.com 21/11/1935 تاریخ
سالمرگ رئیس‌الوزرای ایران/ حسن پیرنیا درگذشت میرزا حسن‌خان پیرنیا مشهور به مشیرالدوله نماینده پیشین مجلس شورای ملی و رییس‌الوزرای چند دورۀ ایران، ۲۹ آ...ادامه مطلب»


EOF